Zeus, Hades, Afrodit, Medusa, Athena… Yunan Mitolojisi dendiğinde aklımıza ilk gelen isimlerden olmuşlardır. Yunan Mitolojisi sadece bu büyük ve ünlü isimlerden mi ibarettir? Afrodit’in, Zeus’un nasıl doğduğunu merak ettiğiniz oldu mu? Bu ilahi varlıkların öncesinde neler oldu? Şimdi birlikte Yunan Mitolojisinin nasıl başladığına bakalım.
Her Şeyin Başlangıcı: Kaos
Başlangıçta Kaos vardı. İçi boş, geniş ağızlı derin bir boşluktu bu. Ardından üç ilksel tanrı meydana geldi: Gaia, Eros ve Tartaros. Gaia, yeryüzü yani Toprak Ana, Tartaros Yer altı ve Eros ise aşktı. Eros sayesinde ilksel tanrılar çoğaldı.
Başka bir versiyonda her şeyin başlangıcı ve doğuşu Gaia idi. Ardından Uranos yani gökyüzü Gaia’dan doğdu. Gaia ve Uranos’un birlikteliğinde Uranos yeryüzüne sular gönderir. Bunun ardından göller, denizler dışında Hekatonkheirler (100 Kollu Devler), Kykloplar ve Titanlar doğar. Burada Titanlar öne çıkar. Zira Titanlar, dişileri olan Titaneslerle birleşerek önemli aileler kurdular. Bu birlikteliklerden evren için önemli isimler meydana geldi. Gece olan Nyks ile karanlık Erebus‘un birleşmesiyle Hemera (Gün) ve Aethes (Hava) doğdu. Nyks’in başka çocuklar da doğdu: Thanatos (Ölüm), Hypnos (Uyku), Moros (Kıyamet), Nemesis (Ceza), Oizys (Acı), Momus (Alaycılık/İğneleme), Eris (Çekişme), Keres (Ölümün dişi ruhları), Geras (Yaşlılık), Oneiroi (Düşler) ve Moirai (Üç Kader). Bu varlıklardan da pek çok şey doğdu fakat hepsini şimdi anlatmayacağım. Sonraki yazılarla yeri geldikçe onlar da karşımıza çıkacak.
Kykloplar, hem görünüşleri hem de güçlü olmalarından dolayı Titanlar tarafından pek sevilmiyordu. Bu sebeple Titanlar onları, Tartaros’a yani yer altı dünyasına gönderdiler.
Fakat bu Titanların en önemlisi ve sonrasında gelecek her şeyin ilk sorumlusu Kronos’tu. Kronos zamandı ve Titanların en genciydi. Rhea ile birleşiminden şu isimler doğdu: Hestia, Demeter, Hera, Hades, Poseidon ve Zeus. İşte Zeus ilk kez burada karşımıza çıkıyor.

Kronos’un Gelişi
Kronos babası Uranos’un gücünü her zaman kıskanırdı. Zira Uranos, evrenin yöneticisiydi. Gaia da Uranos’tan pek hazzetmiyordu. Kronos’la birlikte bir plan yaptılar. Gaia taştan bir orak yaptı ve bunu Kronos’a verdi. 100 Kollu devler ve Kykloplar da yer altından getirildi. Sonra Uranos’la Gaia’nın beraber olduğu an Kronos ortaya çıktı ve orakla Uranos’un cinsel uzuvlarını kesti. O an fışkıran kandan Devler, Ernysler ve Meliae yani ağaç periler doğdu. Bir de güzeller güzeli Tanrıça Afrodit, beyaz bir köpükten meydana geldi. Zaten Afrodit isminin anlamı da budur: Köpükten doğan.
Bunun ardından Uranos devrildi ve yerine Kronos geçti. 100 Kollu Devler ve Kyklopları yeniden mahkum etti yer altına. Kronos’un devri Altın Çağ olarak anıldı. Zira ne bir kural vardı ne de yasa. Herkes doğru ve düzgün olanı yapıyordu. Yas, üzüntü yoktu. Çalışma zorunluğu yoktu. Mevsim hep ilkbahardı. Hatta ölüm kavramı da çok farklıydı. Geriye doğru yaşlanıp en sonunda yaşayanlar için rehberlik eden ruhlara dönüşüyorlardı.
Uranos artık tahta geçmiş olsa da içten içe huzursuzdu. Bir söylentiye göre babasına yaptığı gibi çocuklarından biri de aynı şekilde onun yerini alacaktı. Bu yüzden Kronos, doğan her çocuğu yutmaya başladı: Demeter, Hestia, Hera, Hades ve Poseidon. En son Zeus doğmuştu. Fakat annesi Rhea Zeus’u Kronos’tan gizledi.
Bir kaya parçasını bezle sarıp sarmaladı ve son doğan çocuk diye Kronos’a bunu verdi. Kronos sorgusuz sualsiz bunu da yuttu. Fakat De astronomia adlı eserdeki bir hikayede Kronos eşi Rhea’dan, çocuğu son bir kez emzirmesini istedi. Rhea taşı göğsüne bastırmış ve oradan yayılan, sıçrayan süt daha sonra Samanyolu Galaksisi’ni meydana getirdi. Bu galaksiye İngilizcede neden Milky Way dendiğini şimdi daha iyi anlıyoruz.
Rhea, Kronos’tan gizlediği Zeus’u aldı ve İda Dağı’ndaki bir mağaraya sakladı. Burada onu Amalthea büyüttü. Zamanı geldiğinde Zeus’a aslında kim olduğunu ve kardeşlerine olanları anlattı. Zeus öfkelenmişti. İntikam istiyordu.

Titanomaki
Hikmet Tanrıçası Metis, Zeus’a yardım etti. Kronos’un yediği çocukları kusturacak bir içecek hazırladı ve bunu Kronos’a içirdi. Ardından Kronos’un içinden Demeter, Hestia, Hera, Hades ve Poseidon özgür kaldı. Zeus’un önderliğinde Tartaros yani yer altı dünyasındaki 100 Kollu Devler ve Kykloplar da serbest kaldı. Kykloplar Zeus için yıldırım, Poseidon için üç dişli mızrak ve Hades için görünmezlik miğferi yaptılar.
Titanomaki yani Titanların Savaşı gerçekleşti. (Bu savaşı detaylı olarak valinoor’da anlattım. Buradan okuyabilirsiniz.) Zeus, kardeşleri, 100 Kollu Devler ve Kyklopların yardımıyla Titanları yendi ve Uranos ve diğer Titanları Tataros’a hapsetti. 100 Kollu Devler de onlara gardiyan yapıldı. Fakat mahkumların içinde Oceanus, Helios, Atlas, Prometheus, Epimetheus, and Astraeus yoktu. Bu Titanların hikaye ve olaylarına daha sonra değineceğiz.
Düşmanlarını acımasızca cezalandıran Zeus, dostlarına oldukça cömert davrandı. Savaşa katılmayan dişi Titanların, gökyüzündeki görevlerini sürdürmelerine izin verdi. Aynı zamanda kendisine yardımcı olan ve Kronos tarafından dışlanmış ölümsüzlere de eski güçlerini geri verdi.
Çocukları Titanların hapsedilmesine öfkelenen Gaia, rüzgarların tanrısı ve ateş soluyan yılan Typhon‘u gönderdi. Zeus Typhon’la dövüştü ve onu yendi. Böylece hükümdarlığını garanti altına aldı. Typhon da Tartarus’a hapsedildi. Fakat bazı versiyonlara göre Olympos Dağı’nda yaşar ve tayfunları, kasırgaları o gönderirmiş.

Olympos Tanrıları
Savaşın ardından kozmos yani evrenin paylaşımına sıra gelmişti. Üç kardeş Zeus, Poseidon ve Hades aralarında kura çektiler. Zeus gökyüzü ve yeryüzünün, Poseidon denizlerin ve Hades de yer altının hükümdarı oldu. Zeus ve diğer tanrılar ve tanrıçalar, Olympos Dağı’na yerleştiler. Böylece Titanların dönemi ve Altın Çağ da sona erdi.
İşte Zeus’tan, Afrodit’ten ve Poseidon’dan önce her şey böyle başlamıştı.
Kaynakça
Albert, Liv. Greek Mythology: The Gods, Goddesses, and Heroes Handbook. Adams Media, 2021
Dougherty, Martin J. Yunan Mitolojisi. Çev.: Bahar Çetiner. Kronik Kitap, 2025
Sears, Kathleen. Mitoloji 101: Eski Yunan ve Roma Mitolojisi Hakkında Bilmeniz Gereken Her Şey. Çev.: Ekin Duru. Say Yayınları, 2020
Wilkinson, Philip. Efsaneler ve Mitler. Çev.: Emel Lakşe. Alfa Yayınları, 2021
Mitoloji Kitabı. Çev.: Abdullah Yılmaz. Alfa Yayınları, 2022

